parallax background

Rashonden met een FCI erkende stamboom en stamboomloze rashonden (look-alike)


Bij een rashond met een FCI erkende stamboom zijn de voorouders bekend. Het kan wat uitzoekwerk kosten, maar u zou de foklijnen terug moeten kunnen volgen tot de dieren waaruit het ras oorspronkelijk opgebouwd is, de founders. Sinds 1 juni 2014 geldt er in Nederland een verplichte DNA-afstammingscontrole. Zo weet u 100% zeker dat de ouderdieren op de stamboom ook daadwerkelijk de ouders van uw pup zijn. De stamboom fokker krijgt alleen een stamboom voor zijn pups wanneer beide ouderdieren ook een stamboom van dat ras hebben. Dit betekent dat het stamboek gesloten is.

Een rashond zonder stamboom, ook wel een look-alike genoemd, lijkt qua uiterlijk en gedrag op zijn soortgenoten met stamboom. Maar de fokker heeft geen stambomen aangevraagd voor het nest. Of de fokker kan geen stambomen aanvragen omdat een of beide ouderdieren geen stamboom hebben. Het is goed mogelijk dat de hond wel raszuiver is en voldoet aan de rasstandaard.

Per ras is er een rasstandaard opgesteld. Deze rasstandaard beschrijft de ideale vertegenwoordiger van het ras. Niet alleen het exterieur (uiterlijk) wordt beschreven, maar ook het ideale karakter, gedrag en eigenschappen.

Elke fokker moet aan de eisen van de wet voldoen. Een fokker van de rashond met stamboom moet daarnaast ook voldoen aan de eisen en regels van de Raad van Beheer uit het Basisreglement Welzijn & Gezondheid. Daarnaast kunnen er per ras en rasvereniging aanvullende, specifieke regels van toepassing. Er zijn regels en eisen op het gebied van de mate van inteelt, het welzijn en de leefomgeving van de moederhond en het nest, het mogelijk doorgeven van ernstige gedragsafwijkingen, erfelijke afwijkingen of ziekten, het mogelijk doorgeven van schadelijke, uiterlijke kenmerken en het afnemen en registratie van gezondheidsonderzoeken.


Voorspelbaar uiterlijk

Het uiterlijk is behoorlijk voorspelbaar, u weet van tevoren hoe uw pup er als volwassen hond uit gaat zien. Bij een look-alike kan het uiterlijk wat meer afwijken omdat deze honden geen deel kunnen nemen aan hondenshows en de fokker wellicht wat minder aandacht heeft besteed aan de rasstandaard.

Voorspelbaar gedrag/karakter

Het karakter en gedrag zijn tot op bepaalde hoogte voorspelbaar. De rasstandaard beschrijft de ideale vertegenwoordiger van het ras. Individuele honden kunnen afwijken van dat ideaal. De mate van genetische aanleg voor bepaalde gedragseigenschappen varieert, en er zijn ook externe factoren die van invloed zijn op de ontwikkeling van gedrag.

Afstamming en afstammingsbewijs

Bij een rashond met stamboom zijn de voorouders bekend en deze staan op de stamboom vermeld. In landen waar DNA- afstammingscontrole verplicht is weet u ook dat er niet gefraudeerd kan zijn met de stamboom. Voor Nederlandse honden zijn deze gegevens na te kijken in een openbare database: https://www.dutchdogdata.nl/ . Bij een look-alike ontvangt u geen FCI erkende stamboom. Mogelijk ontvangt u wel een alternatief afstammingsbewijs. Zonder DNA-verificatie kan er echter gefraudeerd zijn met zo’n alternatief afstammingsbewijs.

Risico op directe inteelt

Volgens het Basisreglement Welzijn & Gezondheid mag een teef niet worden gedekt door haar grootvader, haar vader, haar broer, haar halfbroer, haar zoon of haar kleinzoon. Bij een rashond met een stamboom van de Raad van Beheer weet u dus zeker dat deze mate van directe inteelt niet van toepassing kan zijn. Bij een look-alike is hier vanuit de Raad van Beheer geen controle op en kan er dus wel sprake zijn van directe inteelt. Wanneer er een DNA-test is, afgenomen door een dierenarts of andere officiële instantie mét informatie over de verwantschap tussen de ouderdieren, kan die test bewijzen of er wel of geen sprake is van directe inteelt.  

Risico op erfelijke afwijkingen en ziektes

Er zijn erfelijke afwijkingen en ziektes die meer dan gemiddeld voorkomen bij bepaalde rassen. Wanneer deze bekend zijn kan een stamboom fokker en/of rasvereniging maatregelen treffen om het risico op een lijder (ziek dier) zo laag mogelijk te houden. Omdat binnen een gesloten populatie wordt gefokt kan de mogelijkheid om een combinatie te maken die vrij is van bepaalde rasspecifieke afwijkingen en ziektes echter wel beperkt zijn. Bij een look-alike kan het zijn dat daar minder tot geen aandacht voor is.

Risico op schadelijke uiterlijke kenmerken

Van een aantal rassen voldoen de meeste honden niet (meer) aan de wettelijke regels inzake schadelijke uiterlijke kenmerken. Dit betekend dat deze rassen niet meer gefokt mogen worden in Nederland. Ze mogen echter nog wel verkocht of geïmporteerd worden. Een rashond met stamboom uit het buitenland en de look-alikes lopen daardoor een hoger risico op het hebben van schadelijke uiterlijke kenmerken dan honden gefokt in Nederland.

Risico op hoge verwantschap/lage diversiteit

Het gesloten stamboek van rashonden kan gevolgen hebben voor de gezondheid van de gehele populatie (alle honden in dat stamboek), maar ook voor de gezondheid van de individuele hond. Een mate van genetische diversiteit is van belang voor het goed functioneren van een dier. Wanneer de diversiteit in een populatie afneemt, en daarmee de verwantschap toeneemt, kan dat voor allerlei problemen met een genetische basis zorgen. Bij een look-alike is het stamboek niet hermetisch gesloten, daardoor zou een look-alike een wat hogere diversiteit kunnen hebben dan zijn rasgenoten met stamboom. Een DNA-profiel met gegevens over de inteeltcoëfficiënt kan informatie verschaffen over de mate van inteelt.  

Welzijnsregels teef en nest (bijvoorbeeld regels met betrekking tot maximaal aantal nesten, maximale en minimale leeftijd voor het krijgen van een nest, regelgeving inzake de leefomgeving van teef en nest etc.)

Bij een rashond met stamboom moet u ervan uit kunnen gaan dat de fokker voldoet aan de wettelijke regels en aan de regels van de Raad van Beheer. Mogelijk voldoet de stamboom fokker ook aan extra regels van de rasvereniging. Bij een look-alike heeft de fokker uitsluitend te maken met de wettelijke regels, maar het is niet te controleren of hieraan voldaan is. Dit komt doordat er geen centrale registratie is van honden zonder stamboom. Het is dus mogelijk dat er niet voldaan is aan (een deel van) deze regels.

Socialisatie en opvoeding door moeder en nestgenoten.

Bij een rashond met stamboom moet u ervan uit kunnen gaan dat de fokker de pups een goede basis socialisatie heeft gegeven, en dat de pups zeker tot de leeftijd van zeven weken bij de moeder en nestgenoten zijn gebleven. Bij look-alikes is dat niet altijd het geval, zeker niet wanneer er sprake is van onethische broodfok of handel.

Kans op goed verzorgde pup

Bij een rashond met stamboom moet u ervan uit kunnen gaan dat de fokker de pups tijdig ontwormt, entingen geeft en zorg draagt voor een schone leefomgeving en schone pups. Bij look-alikes is dat niet altijd het geval, zeker niet wanneer er sprake is van onethische broodfok of handel. 

Gezondheidstesten

Sommige rasverenigingen stellen één of meerdere gezondheidstesten verplicht of adviseren deze bij fokdieren. De verplichte testen kunnen ook opgenomen zijn in de normenmatrix van de Raad van Beheer. Indien er verplichte gezondheidstesten uit de normenmatrix gedaan zijn, zijn de uitslagen van die testen openbaar toegankelijk. De stamboom fokker zal de uitslagen van de testen ook op aanvraag kunnen overleggen. Een stamboom fokker kan echter buiten een rasvereniging om fokken en alsnog stambomen aanvragen bij de Raad van Beheer. Dan kan het dus zijn dat de door de rasvereniging verplichte of aanbevolen testen niet gedaan zijn. Dit kan ook het geval zijn bij look-alikes, zeker wanneer er sprake is van onethische broodfok of handel. U kunt altijd vragen of u de uitslagen van testen in kunt zien.

Chip / Europees paspoort

Elke hond in Nederland moet gechipt worden. Bij een rashond met stamboom wordt dit gedaan door een medewerker van de Raad van Beheer. Bij een look-alike door een dierenarts of een (geregistreerde) chipper. Nieuwe wet- en regelgeving bepaalt dat elke pup een EU-dierenpaspoort moet hebben, uitgegeven door een dierenarts. En dat chippen uitsluitend nog gedaan mag worden door een bij de overheid geregistreerde chipper. Daarnaast zal een ieder die een nestje wil fokken een UBN, een Uniek Bedrijfs- of Baasjesnummer aan moeten vragen, ook wanneer men maar eenmalig een nestje wil fokken. Dit moet de illegale import en onethische broodfok zoveel mogelijk tegengaan maar er blijft een kans op fraude bij look-alikes. De nieuwe wet- en regelgeving zal in de loop van 2021 ingaan.

Risico onethische broodfok / hondenhandel

Indien de pup uit de onethische broodfok komt is de kans op een zieke pup aanzienlijk. Het moederdier en deze pups worden meestal niet goed verzorgd, niet tijdig ontwormd, niet tijdig geënt en de leefomstandigheden zijn vaak ver van hygiënisch. Ze zijn ook vaak jonger dan in hun paspoort staat, en missen zodoende mogelijk de belangrijke invloed van de moederhond en nestgenoten. Daarnaast zijn ze vaak niet of slecht gesocialiseerd wat voor permanente gedragsproblemen kan zorgen. De kans op een pup uit de onethische boodfok of hondenhandel is bij een rashond met stamboom uitermate klein. Helaas is het risico bij look-alikes vrij groot. Deze informatie kan u wellicht helpen zo’n pup te herkennen: https://hondenbescherming.nl/wat-we-doen/informatie-en-advies/ik-wil-een-hond/hoe-herken-je-een-broodfokker/  

Informatievraag aan pupkopers vanuit fokker

Fokkers kunnen gebruik maken van uitgebreide vragenlijsten over u, uw gezin, uw woon- en leefsituatie, uw manier van opvoeden etc. Ook kunnen zij deze vragen stellen tijdens de kennismaking. Fokkers van look-alikes doen dit mogelijk niet of in mindere mate, zeker wanneer er sprake is van onethische broodfok of hondenhandel.

Wachttijd pup

Bij een rashond met stamboom is er vaak een wachttijd, die op kan lopen afhankelijk van het door u gekozen ras. Dit komt omdat er jaarlijks minder honden met stamboom gefokt worden dan de vraag naar deze honden. Bij de look-alikes is er vaak minder tot geen wachttijd voor een pup. Dit komt omdat deze look-alikes vaak in grote aantallen, onder zeer slechte omstandigheden, gefokt worden in het buitenland en vervolgens illegaal geïmporteerd worden.

Kosten aanschaf pup

Een rashond met stamboom is over het algemeen duurder dan een look-alike en duurder dan de meeste kruisingen.

Deelname hondenshows

U kunt alleen deelnemen aan een FCI erkende hondenshow met een rashond met stamboom.

Lidmaatschap rasvereniging

Als pupkoper kunt u lid worden van een rasvereniging. Ook wanneer u een look-alike heeft. Het kan wel zijn dat uw hond zonder stamboom uitgesloten is van door de vereniging georganiseerde evenementen en activiteiten.

Overige aspecten

Door de gedeeltelijke voorspelbaarheid van gedrag en karakter van een rashond kunt u een ras uitzoeken dat het best past wanneer u een hondensport wilt gaan doen, of met uw hond wilt gaan werken. Ook kunt u bijvoorbeeld selecteren op hoeveel activiteit een hond nodig heeft. Kortom, u heeft wat meer zekerheid of het door u gekozen ras past in uw situatie.